Buikklachten, bloed bij de ontlasting of aanhoudende maagpijn: de huisarts verwijst je door voor een kijkonderzoek. Maar welk onderzoek krijg je precies? Het onderscheid tussen coloscopie versus gastroscopie is voor veel patiënten onduidelijk, terwijl het om twee heel verschillende procedures gaat. In dit artikel leggen we beide onderzoeken helder uit, zodat je weet wat je kunt verwachten.
Wat is een gastroscopie?
Een gastroscopie is een kijkonderzoek van het bovenste deel van het spijsverteringskanaal. De arts brengt een dunne, flexibele slang met een camera, de endoscoop, via de mond in. Zo kan hij of zij de slokdarm, de maag en het eerste deel van de dunne darm (het duodenum) bekijken.
Wanneer wordt een gastroscopie uitgevoerd?
- Aanhoudende maagpijn of brandend maagzuur
- Moeite met slikken (dysfagie)
- Onverklaarde misselijkheid of braken
- Vermoeden van een maagzweer of maagontsteking
- Bloed braken of zwarte, teerachtige ontlasting (die kan wijzen op bloeding hoger in het spijsverteringskanaal)
Hoe verloopt het onderzoek?
Je bent nuchter voor het onderzoek. De keel wordt verdoofd met een spray, en soms krijg je een lichte sedatie. Het onderzoek zelf duurt doorgaans vijf tot tien minuten. Daarna rust je even uit en kun je na een uur of wat weer naar huis.
Wat is een coloscopie?
Een coloscopie is een kijkonderzoek van het onderste deel van het spijsverteringskanaal: de dikke darm (colon) en het laatste stukje van de dunne darm. De endoscoop wordt via de anus ingebracht. Wil je dieper ingaan op alle aspecten van dit onderzoek, dan biedt Coloscopie: een complete, onafhankelijke gids voor iedereen die het onderzoek krijgt uitgebreide en betrouwbare informatie.
Wanneer wordt een coloscopie uitgevoerd?
- Bloed bij de ontlasting (helder rood of donkerder)
- Verandering in ontlastingspatroon die langer dan een paar weken aanhoudt
- Vermoeden van poliepen of darmkanker
- Opvolging na een positieve uitslag van de bevolkingsonderzoek op darmkanker (FIT-test)
- Chronische darmklachten zoals bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa
Hoe verloopt het onderzoek?
De voorbereiding is uitgebreider dan bij een gastroscopie. Je moet de dikke darm leegmaken met een laxeermiddel, zodat de arts een duidelijk beeld krijgt. Het onderzoek duurt gemiddeld twintig tot veertig minuten. Sedatie is gebruikelijk, al is het niet verplicht. Op de pagina over Coloscopie vind je meer artikelen over de voorbereiding, het verloop en het herstel.
Coloscopie versus gastroscopie: de belangrijkste verschillen op een rij
Hoewel beide onderzoeken gebruikmaken van een endoscoop, zijn er duidelijke verschillen:
- Toegangsroute: gastroscopie via de mond, coloscopie via de anus.
- Onderzocht gebied: gastroscopie bekijkt de bovenste spijsverteringsweg; coloscopie de dikke darm.
- Voorbereiding: gastroscopie vereist alleen nuchter zijn; coloscopie vraagt om darmvoorbereiding met laxeermiddelen.
- Duur: gastroscopie is doorgaans korter (vijf tot tien minuten); coloscopie duurt langer (twintig tot veertig minuten).
- Klachten die aanleiding geven: klachten hoger in het lichaam (maag, slokdarm) leiden tot een gastroscopie; klachten lager (dikke darm, rectum) tot een coloscopie.
Kan je soms beide onderzoeken tegelijk krijgen?
Ja, dat is mogelijk. Als een arts zowel het bovenste als het onderste deel van het spijsverteringskanaal wil onderzoeken, kunnen beide procedures in dezelfde sessie worden uitgevoerd. Dit scheelt tijd en voorkomt dat je twee keer sedatie moet ondergaan. De arts beslist op basis van je klachten en medische voorgeschiedenis of dit wenselijk is.
Veelgestelde vragen
Is een coloscopie pijnlijker dan een gastroscopie?
Beide onderzoeken kunnen ongemakkelijk zijn, maar pijn is bij de meeste patiënten beperkt. Bij een coloscopie wordt vaker sedatie gegeven, omdat de slang verder moet reizen door de darmkronkels. Bij een gastroscopie is het ongemak vaak een onaangenaam gevoel in de keel. Wat als vervelender wordt ervaren verschilt per persoon.
Wie beslist welk onderzoek ik krijg?
Dat doet de verwijzend arts, meestal de huisarts of een specialist. De keuze hangt af van je symptomen, je medische geschiedenis en soms van uitslagen van eerdere tests. Je kunt altijd vragen waarom een bepaald onderzoek wordt aanbevolen.
Moet ik voor beide onderzoeken nuchter zijn?
Voor een gastroscopie moet je enkele uren nuchter zijn: geen eten of drinken. Voor een coloscopie gelden aanvullende eisen: je volgt één of meerdere dagen een aangepast dieet en drinkt laxeermiddelen om de darm volledig leeg te maken. Je ontvangt van tevoren schriftelijke instructies van de kliniek of het ziekenhuis.
Weet je nu beter welk onderzoek bij jouw klachten past? Goed. Het belangrijkste is dat je open in gesprek gaat met je arts over je symptomen, zodat de juiste keuze gemaakt kan worden. Heb je een coloscopie voor ogen, dan helpt verdere verdieping in het onderwerp je om goed voorbereid aan het onderzoek te beginnen.