Elk jaar ontvangen honderdduizenden Nederlanders tussen de 55 en 75 jaar een uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek darmkanker. Toch roept de ontlastingstest bij veel mensen vragen op: hoe werkt de test precies, wat betekent een afwijkende uitslag en wat gebeurt er daarna? In dit artikel beantwoorden we de tien meest gestelde vragen over het bevolkingsonderzoek darmkanker, de iFOBT-ontlastingstest en het vervolgtraject, zodat u goed voorbereid bent.

Wat is het bevolkingsonderzoek darmkanker en voor wie is het bedoeld?

Het bevolkingsonderzoek darmkanker is een landelijk programma dat als doel heeft darmkanker in een vroeg stadium op te sporen. Vroeg ontdekte darmkanker is in de meeste gevallen goed te behandelen. Het onderzoek is bedoeld voor mannen en vrouwen van 55 tot en met 75 jaar die geen klachten hebben en niet al onder controle staan voor darmziekten.

Hoe werkt de iFOBT-ontlastingstest?

De afkorting iFOBT staat voor immunochemische fecale occult bloedtest. De test spoort onzichtbaar bloed in de ontlasting op, wat een vroeg signaal kan zijn van poliepen of darmkanker. U ontvangt een testset per post, neemt thuis een klein ontlastingsmonster af met een staafje en stuurt dit terug naar het laboratorium. Het monster hoeft u niet in te vriezen of op een speciale manier te bewaren, mits u het binnen de aangegeven tijd opstuurt.

Top 10 vragen over de ontlastingstest en het vervolgonderzoek

1. Moet ik iets eten of vermijden voor de test?

In tegenstelling tot oudere bloedtests hoeft u voor de iFOBT geen speciaal dieet te volgen. U kunt gewoon eten en drinken zoals u dat gewend bent. Lees de bijsluiter wel goed door, want de instructies kunnen per testset iets verschillen.

2. Wanneer krijg ik de uitslag?

De uitslag ontvangt u doorgaans binnen een paar weken na ontvangst van het monster door het laboratorium. U krijgt bericht per brief of, als u dit heeft opgegeven, digitaal.

3. Wat betekent een negatieve uitslag?

Een negatieve uitslag betekent dat er geen bloed is aangetroffen in uw ontlasting. Dit is een geruststellend resultaat, maar het sluit darmkanker niet volledig uit. Daarom wordt u over twee jaar opnieuw uitgenodigd voor het bevolkingsonderzoek.

4. Wat betekent een positieve uitslag?

Een positieve uitslag wil zeggen dat er bloed is gevonden in de ontlasting. Dit hoeft niet direct op kanker te wijzen: ook aambeien, een kleine wond of ontsteking kunnen bloed veroorzaken. Wel is nader onderzoek noodzakelijk om de oorzaak vast te stellen.

5. Welk vervolgonderzoek volgt er na een positieve uitslag?

Bij een positieve uitslag wordt u doorverwezen voor een coloscopie, een kijkonderzoek van de dikke darm. Tijdens dit onderzoek kan de arts de binnenkant van de darm in beeld brengen en eventuele poliepen direct verwijderen of weefsel afnemen voor verder onderzoek.

6. Hoe snel na de positieve uitslag vindt de coloscopie plaats?

U wordt zo snel mogelijk opgeroepen, in de regel binnen een paar weken. Het streven is om wachttijden kort te houden, zodat eventuele afwijkingen tijdig worden opgespoord en behandeld.

7. Is de coloscopie pijnlijk?

De meeste mensen ervaren de coloscopie als ongemakkelijk, maar niet als erg pijnlijk. U kunt kiezen voor een licht kalmeringsmiddel of pijnstilling. Het onderzoek duurt gemiddeld 20 tot 45 minuten. Meer informatie over wat u kunt verwachten, leest u in ons artikel over darmkanker en preventief darmonderzoek: wat verandert er in 2024?

8. Mag ik deelnemen als ik medicijnen gebruik?

Bloedverdunners en bepaalde andere medicijnen kunnen invloed hebben op de voorbereiding en het verloop van het vervolgonderzoek. Meld uw medicijngebruik altijd bij de zorgverlener die het onderzoek uitvoert, zodat zij dit kunnen meenemen in de planning.

9. Wordt het bevolkingsonderzoek vergoed?

Deelname aan het bevolkingsonderzoek zelf is volledig gratis. De eventuele coloscopie die volgt uit een positieve uitslag valt onder de basisverzekering. Uw eigen risico kan van toepassing zijn; check dit bij uw zorgverzekeraar.

10. Wat als ik de uitnodiging gemist heb of niet wil deelnemen?

Deelname is altijd vrijwillig. Als u de uitnodiging niet heeft ontvangen terwijl u in de doelgroep valt, kunt u contact opnemen met het Bevolkingsonderzoek Nederland. Wilt u liever niet deelnemen, dan hoeft u niets te doen; de volgende uitnodiging ontvangt u twee jaar later automatisch opnieuw.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat ik de uitslag van de ontlastingstest ontvang?

Na ontvangst van uw ontlastingsmonster door het laboratorium ontvangt u de uitslag doorgaans binnen een paar weken, via brief of digitaal als u dit heeft opgegeven.

Is een positieve uitslag hetzelfde als darmkanker?

Nee, een positieve uitslag betekent dat er bloed in de ontlasting is gevonden. Dat kan meerdere oorzaken hebben, waarvan darmkanker er slechts een is. Een coloscopie is nodig om de oorzaak vast te stellen.

Wat moet ik doen als ik mijn testset kwijt ben?

U kunt een nieuwe testset aanvragen via Bevolkingsonderzoek Nederland. Op de brief met de uitnodiging staat de contactinformatie en het telefoonnummer waarmee u een vervangende set kunt aanvragen.

Het bevolkingsonderzoek darmkanker is een effectief middel om de ziekte vroeg op te sporen. Door de ontlastingstest serieus te nemen en bij een positieve uitslag snel actie te ondernemen, draagt u zelf bij aan uw gezondheid. Heeft u nog vragen of wilt u meer weten over het vervolgtraject? Bekijk dan de overige artikelen in onze categorie over coloscopie voor uitgebreide informatie en praktische tips.