Bloed in de ontlasting is iets wat veel mensen schrik aanjaagt, maar soms ook wordt genegeerd uit ongemak of angst. Toch is het begrijpen van de bloed bij ontlasting oorzaak cruciaal: soms is het onschuldig, maar soms is het een signaal dat je lichaam serieuze aandacht vraagt. In dit artikel lees je welke oorzaken er zijn, hoe je ze herkent, en wanneer je echt naar de huisarts moet.

Hoe ziet bloed bij de ontlasting eruit?

Niet al het bloed in of bij de ontlasting ziet er hetzelfde uit. De kleur en hoeveelheid geven al een eerste aanwijzing over de mogelijke oorzaak.

• Helderrood bloed op het toiletpapier of in de toiletpot: dit komt doorgaans uit het laatste stuk van de darm of de aars. Denk aan aambeien of kleine kloofjes.
• Donkerrood bloed gemengd door de ontlasting: dit kan wijzen op een bloeding hoger in de dikke darm, zoals een poliep of een darmontsteking.
• Zwarte, teerachtige ontlasting: dit is een alarmsignaal dat duidt op een bloeding hoog in het maagdarmkanaal, bijvoorbeeld in de maag of dunne darm. Raadpleeg direct een arts.

De meest voorkomende oorzaken van bloed bij ontlasting

Er zijn meerdere mogelijke oorzaken, van alledaags ongemak tot ernstigere aandoeningen. Hieronder de belangrijkste op een rij.

Aambeien (hemorroïden)

Aambeien zijn vergrote bloedvaten in of rondom de aars. Ze zijn de meest voorkomende oorzaak van bloed bij de ontlasting. Het bloed is helder rood en zit meestal op het toiletpapier of bovenop de ontlasting. Aambeien gaan vaak gepaard met jeuk, pijn of een zwaar gevoel rondom de anus. Ze zijn vervelend maar zelden gevaarlijk.

Anale fissuur

Een kleine scheur in het slijmvlies van de anus heet een anale fissuur. Dit ontstaat vaak door harde ontlasting of langdurig persen. Het geeft een scherpe pijn bij het toiletbezoek en helderrood bloed. De meeste fissuren genezen vanzelf met een vezelrijk dieet en voldoende vocht.

Darmpoliepen

Poliepen zijn kleine uitstulpingen in de darmwand. Ze zijn meestal goedaardig, maar sommige kunnen na verloop van tijd kwaadaardig worden. Poliepen geven vaak geen klachten, maar kunnen wel licht bloeden. Juist omdat ze symptoomloos kunnen zijn, is vroege opsporing zo belangrijk. Meer informatie over darmonderzoek vind je op de pagina over darmen.

Darmontsteking

Chronische darmontstekingen zoals de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa kunnen bloedingen veroorzaken. Hierbij zie je vaak bloed gemengd door de ontlasting, soms samen met slijm, diarree, buikpijn en vermoeidheid. Dit zijn aandoeningen waarbij een goede medische begeleiding essentieel is.

Infecties en divertikels

Bacteriële darminfecties kunnen tijdelijk bloederige diarree veroorzaken. Divertikels, kleine zakjes in de darmwand, kunnen bij oudere mensen gaan bloeden. Dat gaat soms gepaard met een grote hoeveelheid helderrood of donkerrood bloed en vereist medische aandacht.

Darmkanker

Darmkanker is een van de ernstigere oorzaken van bloed bij de ontlasting. Bloed kan hierbij zichtbaar zijn, maar ook verborgen (occult) in de ontlasting zitten, zonder dat je het met het blote oog ziet. Andere signalen zijn verandering in ontlastingspatroon, onverklaard gewichtsverlies en vermoeidheid. Vroege opsporing is levensreddend. In Nederland bestaat hiervoor een bevolkingsonderzoek. Lees hier alles over in dit artikel over de Bevolkingsonderzoek darmkanker: top 10 vragen over de ontlastingstest.

Wanneer is bloed bij de ontlasting een alarmsignaal?

Hoewel bloed bij de ontlasting in veel gevallen een onschuldige oorzaak heeft, zijn er situaties waarbij je niet moet wachten en direct contact opneemt met een huisarts of zelfs de spoedeisende hulp.

• Grote hoeveelheden bloed, of bloed dat niet stopt.
• Zwarte, teerachtige of stinkende ontlasting.
• Bloed bij ontlasting gecombineerd met ernstige buikpijn, koorts of braken.
• Onverklaard gewichtsverlies of aanhoudende vermoeidheid.
• Verandering in ontlastingspatroon die langer dan drie weken aanhoudt.
• Je bent ouder dan 50 jaar en hebt nog nooit darmonderzoek laten doen.

Bij twijfel geldt: ga altijd naar de huisarts. Schaamte of angst voor de uitslag zijn begrijpelijk, maar vroege opsporing maakt een enorm verschil voor de uitkomst.

Veelgestelde vragen

Is bloed bij de ontlasting altijd gevaarlijk?

Nee, niet altijd. De meest voorkomende oorzaak is aambeien of een anale fissuur, wat onschuldig is. Maar omdat bloeding ook een teken kan zijn van iets ernstigs zoals darmkanker, is het verstandig om het altijd te laten controleren door een arts, zeker als het vaker voorkomt of gepaard gaat met andere klachten.

Wanneer moet ik direct naar de huisarts?

Ga direct naar de huisarts bij grote hoeveelheden bloed, zwarte of teerachtige ontlasting, ernstige buikpijn, koorts, of als je je erg ziek voelt. Ook als je ouder bent dan 50 en nog nooit darmonderzoek hebt gehad, is een gesprek met de huisarts verstandig.

Kan bloed bij ontlasting worden gemist bij een ontlastingstest?

Een ontlastingstest, zoals die wordt gebruikt bij het bevolkingsonderzoek darmkanker, kan verborgen bloed (occult bloed) in de ontlasting opsporen dat je met het blote oog niet ziet. Het is echter geen 100% zekerheid. Bij aanhoudende klachten of een verhoogd risico kan aanvullend onderzoek, zoals een coloscopie, nodig zijn.

Bloed bij de ontlasting verdient altijd aandacht, ook als je vermoedt dat het om aambeien gaat. Neem je klachten serieus en bespreek ze met een arts. Vroeg handelen kan het verschil maken, zeker als het gaat om aandoeningen zoals darmkanker waarbij tijdige opsporing de prognose sterk verbetert.