Chronische darmontsteking kan je leven flink overhoop gooien, maar niet elke diagnose is hetzelfde. Het ziekte van Crohn colitis ulcerosa verschil is voor veel mensen onduidelijk, ook al gaat het bij beide om ontstekingsziekten van de darmen. Toch zijn er belangrijke verschillen in locatie, ernst en behandeling. In dit artikel leggen we die verschillen helder uit en bespreken we hoe artsen tot een diagnose komen.

Wat zijn inflammatoire darmziekten?

Zowel de ziekte van Crohn als colitis ulcerosa vallen onder de noemer inflammatoire darmziekten (IBD, van het Engelse Inflammatory Bowel Disease). Bij beide aandoeningen raakt het immuunsysteem overactief en valt het de darmwand aan. Dit leidt tot chronische ontstekingen, buikpijn, diarree en vermoeidheid. De exacte oorzaak is niet volledig bekend, maar genetische aanleg, de darmflora en omgevingsfactoren spelen allemaal een rol.

Voor wie meer wil begrijpen over hoe de darmen werken en welke problemen er kunnen optreden, biedt ons overzicht over darmen een goede inleiding op het onderwerp.

Het ziekte van Crohn colitis ulcerosa verschil in één oogopslag

De twee aandoeningen lijken op elkaar, maar verschillen op een aantal cruciale punten.

Locatie van de ontsteking

Bij colitis ulcerosa beperkt de ontsteking zich tot de dikke darm (het colon) en begint bijna altijd in het rectum. De ontsteking verspreidt zich gestaag in de richting van de rest van het colon, maar gaat nooit verder dan de dikke darm.

Bij de ziekte van Crohn kan de ontsteking overal in het maagdarmkanaal voorkomen: van de mond tot de anus. Het treft het vaakst het laatste deel van de dunne darm (het terminale ileum) en de dikke darm. Bovendien kunnen er gezonde stukken darm zitten tussen aangetaste stukken, zogenoemde skip lesions.

Diepte van de ontsteking

Colitis ulcerosa tast alleen de binnenste laag van de darmwand aan. Bij de ziekte van Crohn dringt de ontsteking door alle lagen van de darmwand heen. Dit maakt Crohn vatbaarder voor complicaties zoals fistels, abcessen en vernauwingen van de darm.

Symptomen

Beide ziekten geven vergelijkbare klachten, maar er zijn nuanceverschillen:

• Colitis ulcerosa: bloederige diarree, frequente stoelgang, buikkrampen en een aanhoudend gevoel van aandrang.
• Ziekte van Crohn: buikpijn (vaak rechtsonder), diarree (zelden bloederig), gewichtsverlies, vermoeidheid en soms koorts.

Extraintestinale verschijnselen

Beide ziekten kunnen ook buiten de darmen klachten veroorzaken, zoals gewrichtspijn, huidproblemen en oogontstekingen. Dit komt vaker voor bij de ziekte van Crohn.

Hoe worden deze ziekten vastgesteld?

Een goede diagnose is essentieel, omdat de behandeling van Crohn en colitis verschilt. Artsen zetten hiervoor verschillende onderzoeken in.

Coloscopie: het belangrijkste diagnostische hulpmiddel

De coloscopie is het meest betrouwbare onderzoek om IBD vast te stellen. Tijdens dit onderzoek brengt de arts een dunne, flexibele camera in via de anus. Zo kan hij of zij de binnenkant van de dikke darm en het laatste deel van de dunne darm direct bekijken. Tegelijkertijd worden weefselmonsters (biopten) genomen voor microscopisch onderzoek. De bevindingen helpen om onderscheid te maken tussen Crohn en colitis, en om andere oorzaken van darmklachten uit te sluiten.

Lees ook ons artikel over de top 5 problemen met de dunne darm en hoe een coloscopie helpt voor meer informatie over wat dit onderzoek nog meer aan het licht kan brengen.

Aanvullend onderzoek

Naast de coloscopie kunnen artsen ook gebruikmaken van:

• Bloedonderzoek: om ontstekingswaarden (zoals CRP en calprotectine in de ontlasting) te meten.
• MRI of CT-scan: om de dunne darm en complicaties zoals fistels in kaart te brengen.
• Capsule-endoscopie: een kleine videocapsule die de patiënt slikt, waarmee de gehele dunne darm kan worden bekeken.

Behandeling: vergelijkbaar maar niet identiek

Beide aandoeningen worden behandeld met ontstekingsremmers, zoals mesalazine (meer bij colitis), corticosteroïden en biologische geneesmiddelen. Bij colitis ulcerosa is een operatie waarbij de dikke darm wordt verwijderd in principe curatief. Bij de ziekte van Crohn is een operatie niet curatief en richt de behandeling zich op het beheersen van de ziekte en het voorkomen van complicaties.

Veelgestelde vragen

Kan de ziekte van Crohn overgaan in colitis ulcerosa?

Nee, de ene ziekte gaat niet over in de andere. Het zijn twee aparte aandoeningen. In sommige gevallen is het aanvankelijk moeilijk om ze van elkaar te onderscheiden, en spreekt men tijdelijk van ongedifferentieerde colitis, totdat aanvullend onderzoek meer duidelijkheid geeft.

Hoe lang duurt het voordat een diagnose wordt gesteld?

Het diagnostisch traject kan enkele weken tot maanden duren, afhankelijk van de ernst van de klachten en de wachttijden voor onderzoeken. Bij acute, ernstige klachten wordt het onderzoek versneld uitgevoerd.

Is een coloscopie pijnlijk bij mensen met IBD?

Een coloscopie kan bij ontstoken darmen iets gevoeliger zijn dan bij een gezonde darm. Patiënten krijgen echter een pijnstiller en kalmeringsmiddel toegediend, waardoor het onderzoek voor de meesten goed te verdragen is.

Of het nu gaat om de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa, een tijdige en nauwkeurige diagnose maakt een groot verschil voor de kwaliteit van leven. Herken je klachten die passen bij IBD, neem dan contact op met je huisarts. Die kan je doorverwijzen voor het juiste onderzoek en je begeleiden naar de passende behandeling.