Buikkrampen en diarree zijn een vervelende combinatie die de meeste mensen wel eens meemaken. Soms zijn de klachten onschuldig en verdwijnen ze vanzelf, maar soms wijzen ze op iets wat aandacht verdient. In dit artikel lees je wat deze combinatie van klachten kan veroorzaken, wanneer je beter naar de huisarts kunt gaan en wat je in de tussentijd zelf kunt doen.

Wat veroorzaakt buikkrampen en diarree?

Er zijn veel verschillende redenen waarom buikkrampen en diarree tegelijk optreden. De darmen reageren gevoelig op allerlei prikkels, van voeding tot stress. Hieronder staan de meest voorkomende oorzaken.

Maag-darminfectie (gastro-enteritis)

Een van de meest bekende oorzaken is een infectie met een virus, bacterie of parasiet. Denk aan het norovirus of een salmonellabesmetting na het eten van besmet voedsel. De darmen raken ontstoken en proberen de irriterende stof zo snel mogelijk kwijt te raken, wat leidt tot krampen en vloeibare ontlasting. Dit gaat bij gezonde mensen doorgaans binnen enkele dagen over.

Voedselallergie of voedselintolerantie

Lactose-intolerantie en glutenintolerantie (coeliakie) zijn bekende voorbeelden. Na het eten van een voedingsmiddel dat slecht wordt verdragen, kunnen de darmen krampen en diarree veroorzaken. Het patroon is vaak herkenbaar: de klachten treden telkens op na het eten van hetzelfde soort voedsel.

Prikkelbare darmsyndroom (PDS)

Bij PDS reageert de darm overgevoelig op allerlei prikkels, zoals stress, bepaalde voedingsmiddelen of hormonale schommelingen. De klachten wisselen vaak: de ene dag diarree, de andere dag obstipatie, en regelmatig buikpijn of krampen. Omdat PDS een functionele aandoening is, zijn er geen zichtbare ontstekingen, maar de impact op het dagelijks leven kan groot zijn.

Stress en spanning

De verbinding tussen het brein en de darmen is sterker dan veel mensen beseffen. Spanning voor een presentatie of een moeilijke periode op het werk kan letterlijk in de buik worden gevoeld. De darmen werken sneller, wat krampen en diarree kan veroorzaken.

Medicatie en antibiotica

Sommige medicijnen, waaronder antibiotica, kunnen de darmflora verstoren. Dit leidt soms tot diarree en buikpijn als bijwerking. De klachten verdwijnen meestal nadat de kuur is afgerond en de darmflora zich herstelt.

Voor een uitgebreid overzicht van de mogelijke oorzaken van buikpijn en krampen, lees ook het artikel Buikkrampen: 8 meest voorkomende oorzaken en wanneer je naar de dokter moet. Daar vind je aanvullende informatie die helpt om de klachten beter te begrijpen.

Wanneer zijn buikkrampen en diarree gevaarlijk?

In de meeste gevallen zijn de klachten vervelend maar onschuldig. Er zijn echter signalen waarbij je beter niet te lang wacht met het raadplegen van een arts.

• Bloed in de ontlasting: dit kan wijzen op een infectie, een darmontsteking of in zeldzame gevallen iets ernstiger.
• Hoge koorts (boven 38,5 graden): dit kan duiden op een ernstige infectie.
• Ernstige uitdroging: tekenen zijn een droge mond, weinig plassen, duizeligheid en verwardheid.
• Klachten die langer dan twee weken aanhouden: langdurige diarree zonder duidelijke oorzaak verdient altijd nader onderzoek.
• Onbedoeld gewichtsverlies: dit kan samengaan met klachten die wijzen op een onderliggende aandoening.
• Hevige krampen die niet verminderen: aanhoudende, ernstige pijn is een reden om snel contact op te nemen.

Ben je ouder, heb je een verzwakt immuunsysteem of ben je zwanger, neem dan sneller contact op met een arts. Meer informatie over darmgezondheid vind je ook in de categorie Gezondheid op deze website.

Wat kun je zelf doen?

Bij milde klachten zijn er een aantal dingen die je zelf kunt proberen om de klachten te verlichten en herstel te bevorderen.

Voldoende drinken

Diarree veroorzaakt vochtverlies. Drink regelmatig kleine slokjes water, bouillon of een elektrolytendrank om uitdroging te voorkomen. Vermijd alcohol en cafeïne, omdat die de darmen extra kunnen prikkelen.

Licht en makkelijk verteerbaar eten

Kies tijdelijk voor voeding die de darmen niet te zwaar belast, zoals beschuit, gekookte rijst, banaan of gekookte aardappelen. Vermijd vette, gekruide of rauwe producten zolang de klachten aanhouden.

Rust nemen

Je lichaam heeft energie nodig om te herstellen. Probeer voldoende te slapen en vermijd onnodige inspanning tijdens acute klachten.

Probiotica overwegen

Na een infectie of antibioticakuur kunnen probiotica helpen bij het herstel van de darmflora. Overleg met een apotheker welke producten geschikt zijn voor jouw situatie.

Veelgestelde vragen

Hoe lang mogen buikkrampen en diarree duren voordat ik naar de dokter ga?

Bij volwassenen zonder andere alarmsignalen is het gebruikelijk om twee tot drie dagen aan te kijken. Duren de klachten langer dan twee weken, of treden alarmsignalen op zoals bloed in de ontlasting of hoge koorts, ga dan eerder naar de huisarts.

Kan stress echt diarree en krampen veroorzaken?

Ja, de verbinding tussen het zenuwstelsel en de darmen is wetenschappelijk aangetoond. Stress kan de darmbewegingen versnellen en leiden tot krampen en diarree. Dit staat ook bekend als de darm-brein-as. Bij langdurige stressklachten is het verstandig dit met een arts te bespreken.

Is het gevaarlijk om bij diarree te stoppen met eten?

Volledig stoppen met eten is niet nodig en zelfs niet aan te raden. Licht, makkelijk verteerbaar voedsel helpt de darmen te herstellen. Het is wel belangrijk om genoeg te drinken om uitdroging te voorkomen.

Buikkrampen en diarree zijn klachten die je serieus mag nemen, zonder meteen in paniek te raken. In de meeste gevallen herstelt het lichaam vanzelf, mits je goed voor jezelf zorgt. Twijfel je, of herken je alarmsignalen? Aarzel dan niet om contact op te nemen met je huisarts.